KuzeyDoğa Derneği, BM Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) Akredite Sivil Toplum Kuruluşu ve Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) üyesidir.

Bizi arayın / Call us

+90 536 329 71 39

+90 474 212 38 84  

KuzeyDoğa Derneği

Ortakapı Mah. Şehit Yusuf Bey Cad.  No:93 Merkez / Kars / Türkiye

KuzeyDoga Association is an acredited CSO in the context of United Nation Convention Combat Desertification  (UNCCD) and a member of International Union for Conservation of Nature (IUCN).

Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi 

Kuş halkalama, kuşlara zarar vermeyen çok ince ağlarla kuşları yakalayıp, her birinde özgün bir numara olan ve kimlik niteliği taşıyan, hafif, paslanmaz, alüminyum halkaları kuşların bacağına takarak kuş göçlerini ve kuş sayılarındaki değişiklikleri takip etmektir. Üzerinde kuşun halkalandığı ülkenin adını ve ülke halkalama merkezinin adresini taşıyan bu halkalar, halkalı bir kuş tekrar yakalanırsa veya ölüsü bulunursa, kuşun nereden geldiğini gösterir. Türkiye'de kuş halkalama projesinin koordinasyonunu Türkiye Ulusal Halkalama Programı (UHP) gerçekleştirmektedir. Şuan da Türkiye’de aktif olarak çalışan 3 halkalama istasyonundan ikisi Kars ve Iğdır illerindedir.

Halkama nedir?

Iğdır ilinde kaydedilmiş olan 305 kuş türü, Türkiye kuş türlerinin %65’ini oluşturmaktadır ve bu da Iğdır’ı Türkiye’de kuşlar için en önemli illerden biri yapmaktadır. Bu sayıda en büyük rolü, 258 kuş türü ile Aras Nehri Kuş Cenneti oynamaktadır. Merkez, 1059 km’lik Aras Nehri’nin kuzey kıyısında, Iğdır’ın Tuzluca ilçesine bağlı Yukarı Çıyrıklı Köyünün 300 metre uzağında, nehir ile köyün meyve bahçeleri ve merasının arasındaki sulak alanda kurulmuştur. Çalışmaya başladığımız ilk zamanda Kars il sınırında olan ancak sonradan Iğdır iline bağlanan Tuzluca’nın Yukarı Çıyrıklı Köyünde bulunan istasyonumuz Kafkasya-Avrasya Kuş Göç Yolu üzerinde ve Doğu Anadolu'daki ilk kuş göçü araştırma istasyonudur. İstasyonumuz 2006 yılından beri faaliyetlerine devam ederek 185 türden 50.500 kuşa halka[1] takmıştır. Ayrıca bu çalışmalar sırasında 1000’den fazla kişiye çevrenin korunması ve kuşlar hakkında bilgi verilerek katılımcıların bilinçlendirilmesi sağlanmıştır. Yöre halkı da bu eğitim çalışmalarının sonunda bulundukları alanın değerini anlayarak alanın korunması için bizlere yardımcı ve destek olmaktadır. Çalışmalarımızın sonucunda görülmüştür ki; Aras Kuş Araştırma ve Eğitim İstasyonu, Türkiye ve Dünya çapında, kuşların göç sırasında dinlenmek, beslenmek ve üremek için kullandıkları önemli bir noktadır. Bu çalışmaların neticesinde, Aras Kuş Araştırma İstasyonu’nda halkalanan 7,2 gram ağırlığındaki Kırlangıç (Hirundo rustica) Afrika kıtasında Zambiya ülkesindeki Kabwe şehrinde, Söğütbülbülü (Phylloscopus trochilus) Bulgaristan’da ve Öter Ardıç (Turdus philomelos) Kıbrıs’ta tekrar yakalanmış. Aras Kuş Araştırma İstasyonu’nda ise, İsrail’de halkalanan bir step şahini (Buteo buteo), Rusya’da halkalanan 10,3 gram ağırlığındaki Söğütbülbülü (Phylloscopus trochilus) ve Afrika kıtasının en ucu olan Cape Town’da halkalanan 7,8 gram ağırlığındaki Kırlangıç (Hirundo rustica) tekrar yakalanmıştır. 7.835 km uçan Kırlangıç (Hirundo rustica) Türkiye’de bilinen en uzun mesafe göç eden kuş olmuştur. 2006-2008 yılları arasında göç sırasında 50.000 km’den fazla yol kat ettiği ortaya çıkan bilgiler arasındadır.  

Iğdır ilinde kaydedilmiş olan 305 kuş türü, Türkiye kuş türlerinin %65’ini oluşturmaktadır ve bu da Iğdır’ı Türkiye’de kuşlar için en önemli illerden biri yapmaktadır. Bu sayıda en büyük rolü, 258 kuş türü ile Aras Nehri Kuş Cenneti oynamaktadır. Merkez, 1059 km’lik Aras Nehri’nin kuzey kıyısında, Iğdır’ın Tuzluca ilçesine bağlı Yukarı Çıyrıklı Köyünün 300 metre uzağında, nehir ile köyün meyve bahçeleri ve merasının arasındaki sulak alanda kurulmuştur. Merkezimiz Kafkasya-Avrasya Kuş Göç Yolu üzerinde ve Doğu Anadolu'daki ilk kuş göçü araştırma istasyonudur. Merkezimiz 2006 yılından beri faaliyetlerine devam ederek 220 türden 70.000 den  kuşa halka takmıştır. Ayrıca bu çalışmalar sırasında 1000’den fazla kişiye çevrenin korunması ve kuşlar hakkında bilgi verilerek katılımcıların bilinçlendirilmesi sağlanmıştır. Yöre halkı da bu eğitim çalışmalarının sonunda bulundukları alanın değerini anlayarak alanın korunması için bizlere yardımcı ve destek olmaktadır.

Çalışmalarımızın sonucunda görülmüştür ki; Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi, Türkiye ve Dünya çapında, kuşların göç sırasında dinlenmek, beslenmek ve üremek için kullandıkları önemli bir noktadır. Bu çalışmaların neticesinde, Aras Kuş Araştırma Merkezinde halkalanan 7,2 gram ağırlığındaki Kırlangıç (Hirundo rustica) Afrika kıtasında Zambiya ülkesindeki Kabwe şehrinde, Söğütbülbülü (Phylloscopus trochilus) Bulgaristan’da ve Öter Ardıç (Turdus philomelos) Kıbrıs’ta tekrar yakalanmış. Aras Kuş Araştırma Merkezinde ise, İsrail’de halkalanan bir step şahini (Buteo buteo), Rusya’da halkalanan 10,3 gram ağırlığındaki Söğütbülbülü (Phylloscopus trochilus) ve Afrika kıtasının en ucu olan Cape Town’da halkalanan 7,8 gram ağırlığındaki Kırlangıç (Hirundo rustica) tekrar yakalanmıştır. 7.835 km uçan Kırlangıç (Hirundo rustica) Türkiye’de bilinen en uzun mesafe göç eden kuş olmuştur.

Kuyucuk Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi 

Kuyucuk gölü, Önemli Kuş Alanı (ÖKA) olmasının yanı sıra, Önemli Doğa Alanı (ÖDA), Yaban Hayatı Koruma Sahası ve Türkiye’nin 13., Doğu Anadolu’nun ise ilk RAMSAR alanıdır.

Resmi koruma statüsü yaban hayatı koruma sahası olan Kuyucuk Gölü hem ilkbaharda, hem de sonbaharda göçmen kuşlar için önemli bir konaklama noktasıdır. Ayrıca, dünya çapında önemli bir tür olan Angıt (Tadorna ferruginea) popülasyonunun yaklaşık %6–8’i sadece Kuyucuk Gölü’nde bulunmaktadır. Göl sadece su kuşları açısından değil, aynı zamanda kıyı kuşları ve yırtıcılar için de önemli bir alandır. 2007 yılında başlayan halkalama çalışmaları sonucunda bu alanın kuş göç yolu üzerinde olduğu kanıtlanmış, kuşların konaklayarak beslendikleri önemli bölgelerden biri olduğu saptanmıştır.

Bu alan ve çevresi hakkında daha fazla araştırma yapabilmek, doğru bilgi sahibi olmak, doğanın en etkin yine doğada korunabileceği inancını hayata geçirebilmek ve çevrede yaşayan insanların kuşlar hakkında bilgilendirilerek bölgeyi koruma altına alma faaliyetlerinde katılımcı olabilmeleri için çalışmaların bu bölgede devam etmesi çok önemlidir.

Yerel basının da konuya önem vermesi sayesinde Kuyucuk Gölü ve kuşları Türkiye gündeminde yer alan konulardan biri olmuştur. Öte yandan, Kuyucuk Gölü, üreme sonrasında su ve kıyı kuşları için Kafkas bölgesindeki en önemli beslenme ve dinlenme bölgesinden biridir. Bunun en somut kanıtı olarak Kuyucuk ’ta halkalanan Çıkrıkçın (Anas querquedula) Ördeğinin Rusya-Kazakistan sınırında bir avcı tarafından vurulmuş ve bilinçli avcılık sayesinde ördeğin ayağındaki kod ulusal halkalama programına bildirilerek kayıt altına alınmış olması verilebilir. 785 km uçarak Kazakistan’a giden bu ördek, bize Kuyucuk Gölü’nün ekolojik açıdan ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Küçük Akbaba Uydu Takip Projesi

Küçük akbaba (Neophron percnopterus) ülkemizde görülen dört tür akbabadan en küçüğü ve dünya çapında soyu en tehlikede olanıdır. Hayvan leşleri, çöpler, diğer kuşların yumurtaları, ufak omurgalılar ve küçük böceklerle beslenir. Dünyadaki nüfusu hızla düşen küçük akbaba ülkemizde hala düzenli olarak üremektedir; fakat küçük akbaba Türkiye’deki tüm kuş türleri arasında durumu küresel boyutta en hızla kötüye giden kuş türüdür. Kars ve Iğdır illerindeki Arpaçay kanyonu ve Aras vadisi küçük akbabanın Doğu Anadolu bölgesindeki önemli yaşama alanları arasındadır. Ancak bu alanların ikisinin de herhangi bir koruma statüsü bulunmamaktadır. KuzeyDoğa Derneği olarak, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) ve Utah Üniversitesi işbirliğiyle dünyada nesli tehlike altında olan Küçük Akbaba’nın Türkiye’de ilk defa uydu vericisi takılarak takibine başladık. Bu sayede dünya çapında nesli tehlike altında olan küçük akbabanın dolaştığı ve beslendiği yerler, göç rotası ve kullandığı doğal alanlar hakkında detaylı bilgi sahibi olunacaktır. 

Büyük Kamışcın Takip Projesi

ABD Utah Üniversitesi, Kafkas Üniversitesi, Koç Üniversitesi ve Kars KuzeyDoğa Derneği’nden biyologlar, 276 kuş türüyle Doğu Anadolu’nun en zengin kuş cenneti Kars-Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti’nde üreyen 27 gramlık büyük kamışçın kuşunun (Acrocephalus arundinaceus), her sene Türkiye, Ortadoğu ve Afrika’daki 17 ülke arasında 11,000 kilometreden fazla göç edip üremek için Aras Nehri Kuş Cenneti’ne geri geldiğini keşfetti. Sadece 1 gram ağırlığında olan ve sürekli ışık miktarını kaydeden geolocator (coğrafi konumlama cihazı) takılarak göç yolları belirlenen büyük kamışçınlar, Türkiye’de göçü takıp edilen ilk ötücü kuş türü ve en küçük canlı oldu. Orman ve Şu İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü izniyle yapılan çalışma, ABD ornitoloji (kuşbilim) dergisi Condor’da yayınlandı. 

Yayına ulaşmak için tıklayınız